Het zoeken van win-win-situaties op gebied van stikstofemissiereductie en winstgevendheid van bedrijven is cruciaal voor een succesvolle systeeminnovatie op dit beleidsterrein van EL&I. Voor het gewas appel is deze win-win-situatie in theorie gevonden. Naar aanleiding daarvan is het Productschap Tuinbouw dit project gaan versterken als cofinancier.
In Nederland wordt ongeveer 1000 ha appel geteeld op zandgronden. Een delegatie van 5 appeltelers van de zandgronden stelden eind 2009 vast dat het verdwijnen van de chemische grondontsmetting een bedreiging is voor de appelteelt op zand. Ook met chemische grondontsmetting worden appelboomgaarden eerder gerooid dan op kleigrond. De niet specifieke bodemmoeheid zal ook dan nog problemen geven volgens de telers. Reden genoeg om ook alternatieve oplossingsrichtingen te onderzoeken. Voor de appeltelers is dit de belangrijkste reden om de substraatteelt van appel te onderzoeken. Daarnaast zijn maatregulatie en realisatie van meer homogeniteit in de aanplant belangrijke doelen. Tenslotte leidt de substraatteelt mogelijk tot minder vruchtboomkanker, vanwege het achterwege blijven van groeischokken, en tot minder schurft, vanwege het eerder en stabiel afsluiten.
Los van de innovatiedoelen is ook de realisatie van vitale boom gedurende 8 tot 12 jaar een belangrijke onderzoeksuitdaging. Het uitgangspunt is dat het in stand houden van de wortelgroeidynamiek de sleutel is voor het in stand houden van de bovengrondse vitaliteit. Bovendien moet voorkomen worden dat de wortels zich ophopen aan de buitenkant van de containers omdat dan de wintervorstgevoeligheid toeneemt. Omdat vergroten van de container op een gegeven moment tot een onwerkbare grootte leidt is ook een andere oplossingsrichting nodig. Het projectteam denkt deze gevonden te hebben in de RocketTMPot (zie bovenste foto). De wand van deze container heeft openingen die zorgen dat wortels naar buiten groeien in plaats van rond langs de containerwand. Deze wortels sterven vervolgens af, hetgeen leidt tot een wortelgroeistimulans binnen in de pot. In de boomkwekerij leidt deze toepassing tot een zeer vitaal gewas. Daarnaast zijn andere innovatieve containerontwerpen voorhanden die de wortelgroei positief beïnvloeden.
Met de telers, WUR Glastuinbouw en PPO is bekeken welke strategieën voor scheut- en vruchtgroeisturing geschikt zijn voor appel en wat de concequenties hiervan zijn voor het ontwerp van de teeltsystemen. Geconcludeerd werd dat regulatie via de watergift en de EC het meest voor de hand liggen. Met regulatie via de watergift heeft het PPO al ruim ervaring opgedaan in substraatproeven met zwart brabants zand. Met EC-sturing is weinig ervaring. Het projectteam heeft dan ook besloten om de nadruk te leggen op de sturing met water en daarbij de nutriëntenvoorziening nader te onderzoeken. Er zal beperkte aandacht zijn voor onderzoek naar de sturing via EC.
Bij oriënterend onderzoek naar geschikte substraten en containers bleek de aanslag van de appelbomen na zeer laat planten uit de koeling extreem goed te zijn (zie onderste foto).
Fotobijschriften:
Boven: Voor de substraatteelt van appel werden in 2010 op het PPO te Randwijk diverse containers getest. Er wordt veel verwacht van de RocketTMPot (rechts van de witte container).
Onder: Na het uit de koeling planten op 20 juni 2010 is de aanslag bij fertigeren met overdrain bij het substraten zwart brabants zand en wit metselzand dit jaar zeer goed geweest: verkaling bleef grotendeels achterwege.
Meer informatie:
