Verbreding
Steeds meer bedrijven kiezen voor verbreding, ook wel multifunctionele landbouw genoemd. De samenleving heeft het platteland ontdekt en vraag naar plattelandsdiensten en producten neemt jaarlijks toe. Hoewel de omvang van de verbrede landbouw nog bescheiden is, lijkt het een grote potentie te hebben. Om die potentie te benutten is het nodig om:
  1. nieuwe ketens te ontwikkelen,
  2. belemmeringen in wet- en regelgeving op te heffen,
  3. ondernemersvaardigheden bij agrariërs en andere partijen te ontwikkelen,
  4. nieuwe organisatievormen te ontwerpen en technisch te innoveren

Wageningen UR draagt hier aan bij via onder meer het Innovatienetwerk Waardewerken.
Achttien pionierende multifunctionele ondernemers werken aan de opschaling van de verbrede landbouw van niche naar mainstream. Zij doen dit onder meer door kennisuitwisseling, professionalisering, productontwikkeling, barrières bespreekbaar maken en contacten leggen met beleidsmakers (www.waardewerken.nl)

In de regio Maashorst en het Veenweidegebied wordt verbreding gerealiseerd via regionale samenwerking. Samen met de praktijk (bottum up) ontwikkelt Wageningen UR  concepten en processen om gebiedsdoelen te halen en innovaties op bedrijfsniveau te bevorderen.


Producten
Gerelateerde artikelen uit Syscope Magazine

  • 'Multifunctionele landbouw heeft wel degelijk potentie in ons land'
    Het ministerie van LNV kent een grote waarde toe aan multifunctionele landbouw. Maar de ondernemers moeten het zelf tot een succes maken. De taak van het ministerie is vooral ruimte geven. Dit zei Annemie Burger als directeur Landbouw tijdens de slotbijeenkomst van het onderzoeksprogramma Systeeminnovatie multifunctionele bedrijfssystemen, op landgoed De Olmenhorst in Lisserbroek.
    <Nummer 10, 2006>

  • Waardewerkers' werken aan imago van verbrede landbouw
    De achttien innovatieve en multifunctionele ondernemers van het netwerk Waardewerken willen met ondersteuning van Wageningen UR hun vorm van landbouw uit hun isolement te halen. Alleen kunnen ze dat niet. Daarom zoeken ze samenwerking met andere partijen. In ‘keukentafelgesprekken’ geven ze een aanzet voor concrete en gezamenlijk acties.
    <Nummer 8, 2005>

  • Top tien knelpunten in de ruimtelijke ordening
    Pioniers in de multifunctionele landbouw vinden meestal wel een oplossing voor knelpunten in wetten en regels op het gebied van ruimtelijke ordening. Maar het kost hen vaak veel tijd en energie. Onderzoekers destilleerden daarom aan de hand van interviews met ondernemers van het netwerk Waardewerken een top tien van knelpunten en geven daarbij een aanzet voor oplossingen.
    <Nummer 11, 2006>

  • ‘Agrariërs en terreinbeheerders zijn partners in natuurbeheer’
    Ze kennen elkaar niet, Teunis Jacob Slob en Bart Fokkens. Toch zitten ze beiden volop in het (agrarisch) natuurbeheer. Het blijkt een verrassend gesprek te worden. Melkveehouder Slob laat de drukte op de boerderij even achter, maar doet een strategisch contact op. Fokkens hoort over een nieuwe samenwerkingsvorm tussen terreinbeheerders en agrariërs. ‘Mogen wij komen kijken hoe jullie in Utrecht en Zuid-Holland dat willen organiseren?’
    <Nummer 4, 2004>

  • Ontrafelen van het effect van zorg op de boerderij
    Aardbeien plukken helpt mensen die depressief zijn. Dat komt door de mooie rode kleur van de vrucht. Deze en andere uitspraken tekenden onderzoeker Jan Hassink en zijn collega’s op uit de mond van zorgboeren en -boerinnen. Hassink: ‘Ik weet niet of dat zo is, maar het is boeiend om dit soort ervaringen uit te zoeken.'
    <Nummer 2, 2004>

  • Dromen over toekomst leidt tot actie
    Discussiëren over de toekomst is lastig. Deelnemers aan de workshop toekomstverkenningen landbouw in het Maashorstgebied proberen het toch. Soms gaat het er heftig aan toe. Maar het lukt om gezamenlijke visies te formuleren. De workshop maakt onderdeel uit van het onderzoeksprogramma Multifunctionele bedrijfssystemen.
    <Nummer 1, 2003>

  • '(Be-)leefboerderij mag bij iedere gemeente bekend worden'
    Elke woning hooguit 300 meter verwijderd van een groen weiland. Zo zien de stadsuitbreidings - plannen van de gemeente Meppel eruit. Enthousiast trekker van dit nieuwbouwproject is Ina Eleveld. Zij bedacht voor de vorm van landbouw tussen nieuwe woningen de term (be-)leeflandbouw. Een interview met een bevlogen ambtenaar.
    <Nummer 14, 2007>

  • Pionierende ondernemers en onderzoekers ontwikkelen verbrede landbouw
    De combinatie van een neventak en het agrarische deel van het bedrijf maakt verbrede landbouw zo waardevol voor de maatschappij. Dat zeggen achttien innovatieve ondernemers tijdens een workshop in Zeist. Zij willen graag samen met onderzoekers de multifunctionele landbouw een volwaardige plek geven binnen beleid en belangenorganisaties. Dan hoeven ze niet langer te ‘zeuren en lobbyen’ om een nieuw idee te realiseren.
    <Nummer 5, 2005>

  • Pioniers: inspiratie voor innovatie
    In de praktijk wordt hard gewerkt aan innovaties die bijdragen aan de verduurzaming en verbreding van de land- en tuinbouw. De Systeeminnovatieprogramma’s gaan de succesvolle innovatievoorbeelden in 2005 in kaart brengen. Vanuit de analyse van de succes- en faalfactoren kan dan gericht gewerkt worden aan het opschalen van de innovaties en het wegnemen van eventuele belemmeringen. In het kennisnetwerk multifunctionele landbouw worden al ervaringen van een groot aantal pioniers met vormen van multifunctionele landbouw ontsloten.
    <Nummer 12, 2006>

  • ‘Task force moet ervoor zorgen niet topdown te worden’
    Waardewerken is het eerste en dus langstlopende innovatienetwerk van de Systeeminnovatiesprogramma’s. Wat deze groep van achttien voorlopers in verbrede landbouw in twee jaar heeft bereikt, hoe ze verder willen en hoe ze aankijken tegen de nieuwe Task force multifunctionele landbouw, vertellen Piet van IJzendoorn, Tineke van den Berg en Johan Martens in een rondetafelgesprek.
    <Nummer 6, 2005>

  • Leerervaringen van drie netwerken
    Een gezamenlijk doel en een gedeelde wens om te leren. Zie daar één van de kenmerken van netwerken die binnen verschillende onderzoeksprogramma’s werken aan kennis-co-creatie. De ondernemers en onderzoekers zoeken stelsel matig naar nieuwe verbindingen voor het vergroten van de strategische ruimte en versterking van het leerproces. Dit artikel gaat in op de ervaringen van met name Netwerken in de Veehouderij aangevuld met die van SynErgie (p.33) en Waardewerken (p.34-35).
    <Nummer 13, 2007>

  • Landbouw moet een volwaardige plek krijgen in stadsuitbreiding Almere
    Almere staat voor de opgave de komende jaren flink uit te breiden. De gemeente moet groeien van 180.000 inwoners nu tot mogelijk 400.000. Een deel van die uitbreiding is gepland in een gebied waar nu landbouwbedrijven floreren (het zogenoemde Spiegelhout). Plan dat gebied nu niet volledig vol met huizen, parken en natuur, maar probeer ook concepten te verzinnen waarin landbouwbedrijven in dit gebied een volwaardige boterham kunnen verdienen. Dat is de gedachte waarmee het project De Smaak van Morgen landbouw en stad nader tot elkaar wil brengen. Enkele betrokkenen reageren.
    <Nummer 10, 2006>


  • ‘Verbreding landbouw moet op regioniveau gebeuren’
    LTO Nederland neemt de verbrede landbouw uiterst serieus, benadrukt Jan Willem Straatsma. Maar hij snapt wel dat veel ondernemende boeren die boodschap niet direct oppikken. ‘LTO moet meer aansluiting zoeken bij innovatieve ondernemers.’.
    <Nummer 3, 2004>

  • Multifunctionele landbouw vraagt een regiospecifieke aanpak
    Het zijn meestal individuele boeren die initiatieven oppakken voor groene of blauwe diensten. Maar als een boer of tuinder zijn bedrijf wil verbreden met bijvoorbeeld een recreatietak, heeft hij wél de medewerking van zijn omgeving nodig. En dat valt in de praktijk vaak niet mee. Met de zogenoemde ‘gebiedsontwikkeling op bedrijfsniveau’ moet het beter gaan. Hiermee pakt het systeeminnovatieprogramma multifunctionele bedrijfssystemen de knelpunten in twee proefgebieden aan: Maashorst en het westelijk veenweidegebied..
    <Nummer 4, 2004>

  • Innovatie-experimenten in de beschermde teelten
    In de Systeeminnovatieprogramma’s voor de geïntegreerde en biologische beschermde teelten zijn acht innovatieprojecten van start gegaan. Elk pakt een transitiepunt op om de geschetste toekomstbeelden van de beschermde teelten in het stedelijk gebied een stap dichterbij te halen..
    <Nummer 5, 2006>

  • Innovatie-experimenten voor een multifunctionele groene ruimte
    Na de gezamenlijke opstelling van de toekomstbeelden voor de land- en tuinbouw in 2030 is het systeeminnovatieprogramma voor multifunctionele bedrijfssystemen verder gegaan op het regionale spoor. Dit omdat blauwe en groene diensten een sterke regionale invulling kennen. Als aanpak koos het programma voor gebiedsontwikkeling op bedrijfsniveau. Dat houdt in dat de doelen op gebiedsniveau (de vraagkant) worden gerealiseerd door individuele bedrijven samen (de aanbodkant)..
    <Nummer 6, 2005>

  • Dialoog met natuurorganisaties brengt nieuwe vormen natuurbeheer
    Bestaande vooroordelen wegwerken om vervolgens samen een nieuwe vorm van natuurbeheer werkelijkheid te laten worden. Daaraan werken twee netwerken in de veehouderij. Beide zijn de dialoog aangegaan met natuurbeschermingsorganisaties en boeken succes door stug vol te houden.
    <Nummer 14, 2007>

  • De Maashorst als merk
    'In De Maashorst moet je wezen. Het is een geweldig leuk gebied waar je van alles kunt doen.’ Dit klinkt nu misschien nog een beetje vreemd, maar over een paar jaar waarschijnlijk niet meer, want dan moet het gebied tussen Oss en Uden een stuk interessanter zijn geworden met behulp van het project “branding De Maashorst”.
    <Nummer 16, 2008>

  • Spelend leren over multifunctionele landbouw
    Kennis maken met de mogelijkheden en onmogelijkheden van de multifunctionele landbouw; ruim vijfhonderd jonge agrariërs deden dat door het Groot Agrarisch Kansenspel te spelen. Vooral de verbazing over de opbrengsten van de activiteiten is groot. Een verslag van één van de bijeenkomsten.
    <Nummer 18, 2008>

  • 'Multifunctionele landbouw vraagt om andere cultuur ambtenaren'
    Ondernemerschap en voorwaarden voor multifunctionele landbouw helder en realistisch krijgen. Het zijn de twee hoofdlijnen waar Ronald van der Zijl, voorzitter van de Taskforce Multifunctionele Landbouw, aan wil werken. Dat daarvoor ambtenaren anders om moeten gaan met wet- en regelgeving staat voor hem buiten kijf. Daar had hij in zijn vorige baan als directeur van de Efteling ook al mee te maken.
    <Nummer 19, 2008>

  • Hoe praktijkinitiatieven bijdragen aan duurzame innovaties
    Bij ondernemers zit veel innovatiekracht. Hoe is die kracht aan te wenden voor daadwerkelijke verduurzaming, of anders gezegd: hoe kunnen praktijkinitiatieven bijdragen aan systeeminnovatie? Innovatienetwerk Waardewerken voor de multifunctionele landbouw demonstreert hoe dit kan.
    <Nummer 22, 2009>

  • Nadenken over andere landbouw in de Boergergroep
    “Boergers” dromen van een prachtige toekomst voor het platteland en de landbouw. Eén waarbij de boer vlakbij de stad voedselproductie verbindt met het sociale leven van de stadsbewoners. Daar willen deze stedelingen, op verzoek van Wageningen UR bijeen in Utrecht, aan werken.
    <Nummer 24, 2010>

  • Een oase van rust op de boerderij
    Rust is wat consumenten zoeken op een boerderij. Of ze er nou producten kopen of gaan boerengolfen. Dat komt naar voren uit onderzoek van Wageningen UR naar de beleving van consumenten die een boerderij bezoeken.
    <Nummer 24, 2010>

  • Burger in verbinding met zijn eigen boer
    Diverse boeren en boerinnen zien graag burgers op hun bedrijf. Niet als wandelende portemonnee, maar als mensen die een band voelen met het bedrijf en zijn ondernemer. De boeren Tineke Bakker uit Diepenveen en IJsbrand Snoei uit Barneveld zijn zo’n vaste verbinding met burgers aangegaan.
    <Nummer 24, 2010>