Monitoring & Evaluatie
Monitoring & Evaluatie
De gewenste verduurzaming van de landbouw is een ingrijpend veranderingsproces dat zich over decennia heen voltrekt. Een belangrijke opgave daarbij is om markt, maatschappij en omgeving in beweging te krijgen, zodat zij ieder hun aandeel leveren aan het gezamenlijke veranderingsproces. Dit vergt een nieuwe, eigentijdse invulling van netwerken waarin ondernemers, onderzoek, onderwijs en overheden – de vier O’s – ieder vanuit zijn specifieke rol samenwerken.

Innovatieprojecten experimenteren volop met nieuwe vormen van samenwerking tussen belanghebbenden. De deelnemers zijn niet alleen bezig met het ontwikkelen van nieuwe kennis, maar vooral ook met de veranderingsopgave zelf en wat dat betekent voor de wijze waarop we zaken nu organiseren. Op deze wijze werken geeft echter veel onzekerheid over wat je al dan niet bereikt. Hoe weten we of de uitvoering van deze projecten effectief is: doen we de dingen juist? En nog belangrijker, doen we wel de juiste dingen om onze doelen te bereiken? Dit soort kritische vragen worden steeds vaker gesteld, vooral door opdrachtgevers. Maar ook projectteams hebben grote behoefte aan tussentijdse, kritische reflectie. Om antwoorden te krijgen, maken de systeeminnovatie-programma’s in toenemende mate gebruik van monitoring en evaluatie.

In Syscope Magazine nummer 17, een speciale uitgave, gaan wij in op de betekenis van monitoring en evaluatie in transitieprocessen, geven we een overzicht van de verschillende methoden en bespreken we aan de hand van een aantal praktijkvoorbeelden de mogelijkheden en onmogelijkheden van monitoring en evaluatie.


Producten
Gerelateerde artikelen uit Syscope Magazine

  • De waarde van monitoring en evaluatie
    Alleen door ingrijpende vernieuwingen kan de landbouw echt verduurzamen. Innovatie-experimenten leveren daar een belangrijke bijdrage aan. Maar is de bijdrage aan het veranderingsproces wel te meten, en hoe en wat meet je dan? En is het mogelijk leerinstrumenten te ontwikkelen die het succes van projecten vergroten? In dit artikel gaan we in op de betekenis van monitoring en evaluatie in innovatie-experimenten.
    <Nummer 17, 2008>

  • Stromingen en methoden van monitoring en evaluatie
    Vernieuwingen ontstaan wanneer stakeholders in een proces van samen denken en doen van elkaar leren. Om beter grip te krijgen op dit soort leerprocessen worden steeds vaker monitoring- en evaluatiemethodieken ingezet. Welke methoden zijn er zoal te gebruiken, wat zijn de belangrijkste verschillen en in hoeverre zijn methoden uit de verschillende stromingen bruikbaar voor het evalueren en bijsturen in innovatieprojecten?
    <Nummer 17, 2008>

  • Netwerken leren van leergeschiedenissen
    Het onderzoekprogramma Netwerken in de Veehouderij ging in 2004 van start zonder concrete einddoelen. Het programma moest echter wel aan van alles bijdragen: aan ‘kennis op de plank’ toepasbaar maken, aan robuuste veehouders, aan het stimuleren van nieuwe kennisarrangementen en zelfs aan systeeminnovaties. En dat door netwerken van veehouders en andere actoren te begeleiden. Het programma begon in feite als een groot experiment.
    <Nummer 17, 2008>

  • Reflexieve procesmonitoring: interactief én kritisch
    Hoe kun je vanuit een innovatieproject tot institutionele veranderingen komen? Voor deze vraag staan projectteams die streven naar een duurzame ontwikkeling in een sector of gebied. Speciaal voor hen is reflexieve procesmonitoring in ontwikkeling, een nieuwe methode van monitoring en evaluatie voor trajecten gericht op systeeminnovatie. De methode is in beginsel interactief, hij wordt uitgevoerd door betrokkenen zelf. Toch kan een speciale monitor nuttig en nodig zijn, blijkt uit vier pilots.
    <Nummer 17, 2008>

  • Evaluatie 'Naar een maatschappelijk geaccepteerde veehouderij'
    Het evalueren van transitieprogramma’s is lastig, omdat dit soort programma’s processen willen initiëren, waarvan de impact pas op de lange termijn duidelijk wordt. Voor het onderzoeksprogramma Naar een maatschappelijke geaccepteerde veehouderij is een methode ontwikkeld op basis van logic charts, waarmee het mogelijk was concrete resultaten te meten en leereffecten in kaart te brengen. Daarmee draagt de evaluatie bij aan de verantwoordingsplicht naar opdrachtgevers en aan de verbetering van het vervolgprogramma.
    <Nummer 17, 2008>


  • Innovatieprojecten: zijn we op de goede weg?
    Na drie veldjaren wilde LNV graag weten of de innovatieprojecten open teelten het beoogde perspectief geven op essentiële doorbraken naar een duurzamere teelt. De projecten mochten zichzelf de maat nemen. Maar hoe laat je zien hoe projecten op de lange termijn scoren? In de tussenevaluatie van het innovatieproject De smaak van morgen is daarvoor een oplossing gevonden.
    <Nummer 17, 2008>

  • Waardewerken heeft multifunctionele landbouw een gezicht gegeven
    Welke invloed heeft Waardewerken, het innovatienetwerk van pionierende ondernemers in de multifunctionele landbouw, gehad op beleid en praktijk? Dit was de hoofdvraag bij de evaluatie van het innovatienetwerk Waardewerken. Via de Most Significant Change-methode hebben betrokkenen bij het netwerk gezamenlijk geleerd en gereflecteerd op veranderingen, en is door het verzamelen van verhalen de ‘oogst’’ van Waardewerken in kaart gebracht.
    <Nummer 17, 2008>

  • Dilemma's bij de evaluatie van kennisnetwerk Bioconnect
    Monitoring en evaluatie kan meerdere doelen dienen: leren en verantwoorden. Maar het combineren van verschillende doelen roept snel spanningen op, zoals de evaluatie van het kennisnetwerk Bioconnect heeft laten zien. De evaluatie was erg leerzaam, en niet alleen voor Bioconnect zelf. Veel wrijving is te voorkomen door vooraf de doelen goed af te stemmen en duidelijk af te spreken welke vragen centraal staan, welke methoden er gebruikt zullen worden en hoe er gerapporteerd zal worden.
    <Nummer 17, 2008>

  • 'We willen de effecten van onderzoek vastpakken'
    Het liefst heeft LNV precies inzicht in wat het effect is van ontwikkelde kennis. Wat doet de gebruiker ermee en hoe werkt die kennis door in de praktijk? Maar dit blijkt soms lastig te achterhalen. Een goede methode van monitoring en evaluatie is gewenst, vinden Wim de Haas en Jan van Vliet van de Directie Kennis van LNV.
    <Nummer 17, 2008>

  • Hoe praktijkinitiatieven bijdragen aan duurzame innovaties
    Bij ondernemers zit veel innovatiekracht. Hoe is die kracht aan te wenden voor daadwerkelijke verduurzaming, of anders gezegd: hoe kunnen praktijkinitiatieven bijdragen aan systeeminnovatie? Innovatienetwerk Waardewerken voor de multifunctionele landbouw demonstreert hoe dit kan.
    <Nummer 22, 2009>